Les alt for bare 10 kr!

Han jøden

Når Tor Itai Keilen møter nokon for første gong, droppar han mellomnamnet og seier faren er grekar. Det er nesten sant.

Publisert 26. april 2018

– Slik ser ein jøde ut: Ta-da!
Tor Itai Keilen slår ut med armane. Stemma hans rungar gjennom salen ved hovudscena på Det norske teatret i Oslo. Publikum humrar lågt.
På veggen bak han er to bilete – eitt av han som liten, og eitt av ein gut som vart fødd i 1938. Begge vaks opp i Oslo, men sistnemnde døydde i ein konsentrasjonsleir under krigen.
Å vere jøde i Noreg i dag er litt som å vere fødd i feil kropp, held Keilen fram, medan han går att og fram på scena. Krøllane dansar på hovudet hans.
– Jøde. Nordmann. Jøde-nordmann. Jødefaen. Ta-da, seier han stille.

Løyndomar

Keilen er ein av fire som fortel si historie i førestellinga Utafor ved teateret denne våren. Der fortel han mykje som han aldri har sagt til nokon, ikkje ein gong sine nærmaste vener. Røper løyndomar som mora har prøvd å skjule, som han sjølv har prøvd å skjule.
– Det er ikkje slik at eg tek ein for laget, eg er veldig heldig som får vere med på dette, seier han.
Vi sit i garderoben han deler med fire andre skodespelarar. Kostymet – ei svart bukse og mørkegrøn skjorte – heng klart til førestellinga neste dag.
– Vi set opp dette stykket fordi det er viktig for samfunnet. Det er mange fordommar vi lever med i Noreg i dag, og det er ikkje berre eg og min familie som lever med den skamma.
Saman med han på scena står Faten Mahdi al-Hussaini, Yousef Bartho al-Nahi og Siri Seim Sønstelie. Svein Tindberg, regissøren av stykket, har skrive manuset på bakgrunn av intervju med alle fire. Likevel føler Keilen at det er nokon andre sine ord han seier når han står på scena.
– Eg trur det er ein forsvarsmekanisme. Eg har lært det utanåt og formidlar det som ein kva som helst slags tekst. Mi eiga historie held eg nok på ein armlengdes avstand.

Israelar nok

30-åringen vart fødd i Tel Aviv i Israel. Norsk mor, israelsk far. Dei planla å busetje seg der, men mora sleit med å finne seg jobb og følte ho ikkje vart akseptert. Ein dag fekk familien utdelt gassmasker av styresmaktene, på grunn av trugslar frå Iraks Saddam Hussein. Ei til far, ei til mor, og ei barnegassmaske. Då flytta dei til Noreg.
Mora har vakse opp med ei sterk kristen tru, men konverterte til jødedomen før Keilen vart fødd. Likevel trur han ho vart skuffa då han ikkje ville konfirmere seg i kyrkja. I staden feira han bar mitzva i Israel som 13-åring.
– Eg las frå Toraen på hebraisk. Eg hugsar eg grudde meg til det, ville gjere det riktig, fortel han.
Heile farssida av familien var der, i tillegg til mora og veslesystera. Framleis kjenner han seg heime i landet.
– Så lenge du er jøde, så er du israelar nok. Det tykkjer eg er fint, seier han.
– Men i Noreg er eg norsk, sjølv om eg av og til ikkje er norsk nok.

ANNONSE

Logg inn for å lese videre

eller

Ikke kunde?

Registrer deg her og les Vårt Land i 10 uker for kr 10*.

10 uker - 10 kroner

*Abonnementet er løpende og kan sies opp når som helst. Etter prøveperioden fornyes det automatisk, til rabattert pris kr 199 per måned.

Les også